Θεμέλιος λίθος και «ασπίδα» προστασίας η ενίσχυση της ψυχικής ανθεκτικότητας στο σχολικό περιβάλλον

Ένα υποστηρικτικό περιβάλλον μέσα στις σχολικές μονάδες αλλά και ευρύτερα που θα ενθαρρύνει την αντιμετώπιση των προβλημάτων, την επικοινωνία και θα δημιουργεί ένα πλαίσιο προστασίας για τους μαθητές στο οποίο θα αισθάνονται ασφαλείς, αποτελεί το ζητούμενο και την στόχευση για την ενίσχυση της ψυχικής ανθεκτικότητας στο σχολικό περιβάλλον.
Σε μια σκληρή πραγματικότητα, όπου δυστυχώς πληθαίνουν τα τελευταία χρόνια τα φαινόμενα σχολικού εκφοβισμού και βίας αλλά και απομόνωσης και εντός των σχολείων, με πολύ πρόσφατη την τραγική είδηση πως ένας μαθητής μόλις 14 ετών, οδηγήθηκε σε αυτοχειρία, εγείρονται πολλά ερωτηματικά αλλά και ανάγκες που πρέπει να καλυφθούν αποτελεσματικά. Ταυτόχρονα, η πραγματικότητα αυτή αναμφίβολα κρούει και το “καμπανάκι” προκειμένου η Πολιτεία, η ίδια η σχολική κοινότητα αλλά και οι οικογένειες να στρέψουν πιο εντατικά το βλέμμα στην ψυχική ενδυνάμωση βάζοντας έτσι “ανάχωμα” σε θλιβερά φαινόμενα που τείνουν να λάβουν ανησυχητικές διαστάσεις.

Πόσο εύκολο όμως είναι να καλλιεργηθεί η ψυχική ανθεκτικότητα.;

Μιλώντας στο ραδιόφωνο του ΤΕΑΜ FM η Διευθύντρια του 2ου Γυμνασίου Ρεθύμνου κα Στέλλα Γραμματίκα, δίνει απαντήσεις και αναφέρεται στους άξονες πάνω στους οποίους εργάζονται εντατικά οι εκπαιδευτικοί του σχολείου τα τελευταία χρόνια, τόσο μέσα από δράσεις όσο και την εκπαίδευση των ίδιων. Ταυτόχρονα, μίλησε και για την εκδήλωση που διοργανώνει το 2ο Γυμνάσιο Ρεθύμνου με θέμα την “Ψυχική Ενδυνάμωση στη σχολική κοινότητα” όπου γονείς,εκπαιδευτικοί και μαθητές θα μπορέσουν να ενημερωθούν για τις πτυχές αλλά και τους τρόπους που θα δημιουργήσουν μια “ασπίδα” προστασίας και θα ενθαρρύνουν πρωτίστως την επικοινωνία των παιδιών με την οικογένεια και τους εκπαιδευτικούς στο σχολικό περιβάλλον.
Αξίζει να σημειωθεί πως η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί την Δευτέρα 23 Μαΐου, στις 19:00 στο Σπίτι του Πολιτισμού και διοργανώνεται σε σε συνεργασία με το με το εργαστήριο ψυχολογίας και ειδικής αγωγής του Πανεπιστημίου Κρήτης . Κεντρικός ομιλητής θα είναι ο Διευθυντής του εργαστηρίου κ. Ηλίας Κουρκούτας. Η δράση εντάσσεται στο σχέδιο μαθησιακής κινητικότητας Erasmus+ KA1. Αξίζει να σημειωθεί πως το 2ο Γυμνάσιο Ρεθύμνου, από το 2017 έχει υλοποιήσει μια σειρά δράσεων στο πλαίσιο προγραμμάτων Erasmus με επίκεντρο τα παιδιά, ενώ φέτος ενέταξε και πρόγραμμα το οποίο αφορούσε εκπαιδευτικούς και συγκεκριμένα την ενδυνάμωση της ψυχικής ανθεκτικότητας στα σχολεία. Πρόκειται για σημαντικά προγράμματα και εμπειρίες που συμβάλλουν στην ενίσχυση της γνώσης, προσφέρουν εμπειρία ενώ παράλληλα μέσα από τη συνεργασία δίνουν και πολύτιμα “εργαλεία” που μπορούν να ωφελήσουν σημαντικά την εκπαίδευση στην καθημερινή πράξη. Η ανταλλαγή μεταξύ των μαθητών από σχολεία της Ευρώπης, έχει άλλωστε αποδείξει την δυναμική της, αφού συνεπάγεται και ανταλλαγή εμπειριών και καλών πρακτικών.

Στο επίκεντρο η ενδυνάμωση της ψυχικής ανθεκτικότητας στη σχολική κοινότητα

Προτεραιότητα, όπως τόνισε η κα Γραμματίκα αποτέλεσε για την ίδια όσο και για το προσωπικό του σχολείου, το να ενισχυθεί το αίσθημα ασφάλειας στο σχολείο, κατεύθυνση προς την οποία εργάζονται εντατικά τα τελευταία χρόνια. “Συνειδητά προσπαθήσαμε να προσεγγίσουμε τους μαθητές μας, να τους φέρουμε κοντά και επειδή η έννοια της ψυχικής ανθεκτικότητας κατά κάποιο τρόπο αφορά δύσκολες καταστάσεις και την αντιμετώπισή τους, από τις οποίες θα πρέπει να βγω δυνατός και να μάθω μέσα από αυτές, αντιλαμβάνεστε ότι δυσκολίες υπάρχουν πάντα στη ζωή μας και σε μια μεγάλη ομάδα όπως το σχολείο- ήταν να ενισχύσουμε έναν προστατευτικό παράγοντα της εμπιστοσύνης και της ασφάλειας. Πέρα δηλαδή από το κύριο έργο του σχολείου – γιατί πιστεύω ότι εμείς δεν είμαστε μόνο να διδάσκουμε μαθηματικά, φυσική και χημεία. Ο ρόλος μας ήταν πάντα πολύπλευρος όμως εκεί που θα πρέπει να επικεντρωθούμε είναι ακριβώς στο θέμα υποστήριξης των μαθητών μας, όσο αυτό μπορεί να αποτελέσει προστατευτικό παράγοντα ενδυνάμωσης της ψυχικής ανθεκτικότητας μαθητών και παιδιών” εξήγησε η κα Γραμματίκα.
Η επιμόρφωση των εκπαιδευτικών αποτελεί ένα ακόμη σκέλος που θα πρέπει να ενισχυθεί, προκειμένου να γίνουν ακόμη περισσότερα βήματα για τη δημιουργία ενός “πλέγματος” προστασίας εντός της σχολικής κοινότητας που θα ενισχύει και θα ενθαρρύνει την επικοινωνία. Όπως επεσήμανε η κα Γραμματίκα αν και έχουν γίνει βήματα ενίσχυσης των σχολείων με ψυχολόγους και κοινωνικούς λειτουργούς,χρειάζεται ακόμηεντατική δουλειά και πρόσθεσε: “πρέπει και οι συνάδελφοι να κάνουν επιμορφωτικά σεμινάρια και αυτό είναι κάτι που θα πρέπει να το δει η πολιτεία σε συνεννόηση πάντα με τους εκπαιδευτικούς, για να διαπιστώσει ποιες είναι οι πραγματικές και βασικές ανάγκες ενός σχολείου”.

“Η ψυχική ανθεκτικότητα είναι αντοχή”

Δεν είναι όμως μόνο τα παραπάνω, αφού η ψυχική ανθεκτικότητα σχετίζεται όχι μόνο με πολλαπλούς παράγοντες, αλλά και με τα περιβάλλοντα που πλαισιώνουν το κάθε παιδί και τα ατομικά χαρακτηριστικά που μέσα από τα ερεθίσματα που έχει,αναπτύσσει. Όπως υπογράμμισε η κα Γραμματίκα “η ψυχική ανθεκτικότητα είναι αντοχή”, η δυνατότητα δηλαδή όπως πρόσθεσε ενός ατόμου να αντέχει και να αντιμετωπίζει τα προβλήματα, κάτι που σε μικρότερες ηλικίες χρειάζεται και στήριξη, ενθάρρυνση αλλά και διαρκή επαγρύπνηση.
Όπως ανέφερε η Διευθύντρια του 2ου Γυμνασίου Ρεθύμνου: “Παιδιά έρχονται από περιβάλλοντα μη υποστηρικτικά, με δυσκολίες από το σπίτι και την οικογένεια ιδιαίτερα σε αυτή την εποχή και αναφέρομαι τόσο στην περίοδο της κρίσης όσο και της πανδημία. Όταν λοιπόν ένα παιδί προέρχεται από τέτοιο περιβάλλον και αντιμετωπίσει αυτή την απομόνωση και μέσα στο χώρο του σχολείου, είναι πολύ εύκολο να υποκύψει, να ενδώσει ή να παρασυρθεί. Με την εμπειρία των χρόνων που έχουμε έχουμε εκπαιδευτεί και ζυμωθεί πλέον σε αυτό. Οι νέοι που έρχονται είναι εκπαιδευτικοί που έχουν αποκτήσει αντίστοιχες γνώσεις, άρα εδώ υπάρχει πλέον η καλύτερη γνώση των νέων και η εμπειρία των παλαιότερων. Είναι ένας πολύ καλός συνδυασμός για να μπορέσει κανείς να ανταπεξέλθει. Η ψυχική ανθεκτικότητα είναι αντοχή. Όταν λέω ότι πρέπει να μάθω να ξεπερνώ τις δυσκολίες, είναι τι μπορώ να αντέξω και βέβαια ποιοι είναι οι παράγοντες οι οποίοι θα με βοηθήσουν να αναπτύξω αυτές τις αντιστάσεις και να έχω τις αντοχές”. Πρόσθεσε, επίσης πως ένας κρίσιμος παράγοντας είναι το παιδί να λάβει το μήνυμα του υποστηρικτικού πλαισίου αυτού με την ίδια να τονίζει συγκεκριμένα: “αν μπορέσουμε να έχουμε το ρόλο του υποστηρικτή του παιδιού, για να καταλάβει ότι τον φροντίζουμε και τον νοιαζόμαστε, έχουμε κάνει ένα πολύ καλό κομμάτι της δουλειάς μας”.

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΙΚΟΥ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ

Η επικοινωνία, αλλά και η ενθάρρυνση του παιδιού, να εξωτερικεύσει το πρόβλημά του στους κατάλληλους ανθρώπους και τους εκπαιδευτικούς με τους οποίους έχει καθημερινή επικοινωνία, αποτελεί το θεμέλιο λίθο του κλίματος εμπιστοσύνης και συνεπώς της ενθάρρυνσης εντός της σχολικής μονάδας. Όπως εξήγησε η κα Γραμματίκα αυτό αποτελεί τον βασικό προστατευτικό παράγοντα και συγκεκριμένα υπογράμμισε την σημασία τους τονίζοντας: “ Οι προστατευτικοί παράγοντες, είναι ατομικοί. Γιατί ένα παιδί έχει μια δομή των ατομικών χαρακτηριστικών και της προσωπικότητά του, έχει ένα οικογενειακό περιβάλλον το οποίο το υποστηρίζει, του δίνει αυτονομία και νοιάζεται γι’ αυτό. Όλοι νοιαζόμαστε φυσικά. Aλλο είναι φυσικά το νοιάζομαι, άλλο το υπεροστατευω και δεν αφήνω το παιδί να παίρνει πρωτοβουλίες. Είναι κάτι λοιπόν που δουλεύεται στην πορεία και είναι αυτός ο πυρήνας των ατομικών χαρακτηριστικών που σχετίζεται με περιβαλλοντικούς παράγοντες τις άλλες επιδράσεις από το περιβάλλον. Όσων αφορά τους περιβαλλοντικούς παράγοντες ένα σκέλος είμαστε και εμείς το σχολείο, πόσο μας στηρίζει το σχολείο, πόσο μπορώ εγώ να είμαι σε αυτό, πόσο στηρίζει τις ανάγκες μου. Όλα αυτά είναι ένα κομμάτι που δουλεύουμε πολύ τα τελευταία χρόνια. Έχουμε αντιληφθεί ότι ο δάσκαλος δεν είναι αυτός που μπαίνει μέσα μόνο για το μάθημα. Μας ενδιαφέρει το να μπορέσουν τα παιδιά να αισθανθούν ασφαλή. Όσο κι αν δεν είμαστε όλοι ψυχολόγοι και κοινωνιολόγοι, αν τελικά φροντίσουμε να δώσουμε στα παιδιά να καταλάβουν ότι μπορούν να μας εμπιστευτούν, ότι είμαστε εκεί να τους ακούσουμε για οτιδήποτε τους συμβαίνει τότε έχουμε κάνει πολλά πράγματα στην εκπαίδευση. Είναι το μεγάλο κέρδος. Να έρθει το παιδί να σου πει “θέλω να σου πω κάτι”.
“Πρέπει να μάθουν να μιλάνε τα παιδιά”
Τα παιδιά, όπως τόνισε η κα Γραμματίκα πρέπει να “μάθουν να μιλάνε” για όλα εκείνα που τα απασχολούν και σε αυτό κομβικό ρόλο έχει το πλαίσιο που διαμορφώνεται και εντός της σχολικής κοινότητας, ένα πλαίσιο που θα έχει αυξημένα αντανακλαστικά και θα μπορεί να παρέμβει και να το κάνει να νιώσει ασφαλές.Η ίδια αναφέρθηκε στην αυξημένη εγρήγορση αλλά και στην τραγική απώλεια ενός 14χρονου παιδιού που συγκλόνισε την Ελλάδα, καθώς επίσης και στην παράλληλη συνεργασία με το οικογενειακό περιβάλλον: “Είναι σημαντικό να έχεις τους γονείς σε όλο αυτό, την δύσκολη πορεία. Πρέπει να μάθουν τα παιδιά να μιλάνε και για να μπορέσουμε να το αντιμετωπίσουμε πρέπει να μιλάμε. Σοκαρίστηκα όταν έμαθα ότι ένα 14χρονο παιδί έβαλε τέλος στη ζωή του αλλά με προβλημάτισε και ότι άκουσα να λένε ότι ήταν ένα παιδί, χαρούμενο, χαμογελαστό . Το βρίσκω πολύ αντιφατικό. Μπορεί και ο γονέας και το σχολείο να μην αντιλήφθηκαν ότι κάτι συμβαίνει. Πρέπει να έχουμε τις κεραίες να τα πιάνουμε αυτά και πρέπει να μάθουν να μιλάνε τα παιδιά και να αντιμετωπίζουν προβλήματα” υπογράμμισε.

πηγή : goodnet.gr